پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی

پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی

گسست و هم‌ترازی در کشورداری: بررسی پیوندهای سه‌گانه حکمرانی، اداره عمومی و عملیات

سخن سردبیر

نویسنده
استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
چکیده
دولت‌های معاصر با معمای ساختاری «تقاضای فزاینده و ظرفیت ناکافی» مواجه‌اند؛ شکافی که ریشه در ناهماهنگی سه لایه حکمرانی، اداره عمومی و عملیات دارد. این نوشته چارچوبی یکپارچه برای فهم کشورداری به‌مثابه نظامی بهم‌پیوسته ارائه می‌دهد که در آن هم‌ترازی شناختی، زمانی و نهادی میان سطوح سه‌گانه، شرط اثربخشی است. با رویکرد تحلیلی- مفهومی و بسط مفهوم «گسست نهادی» نشان می‌دهد تورم اهداف در حکمرانی، فلج ترجمه در اداره عمومی و انحراف عملیاتی، به‌تدریج در چرخه‌ای خودتقویت‌کننده، ناکامی را نهادینه می‌کنند. تجربه ایران نیز نمونه‌ای آموزنده از این الگوست: تورم راهبردی، تغییرات مکرر ساختاری و انسداد بازخورد، کشورداری را به «گسست نسبی نهادینه‌شده» دچار کرده است. برای بازسازی، باید از اصلاحات بخشی به اصلاحات سیستمی گذشت: اولویت‌بندی واقع‌بینانه، تقویت ظرفیت میانجی‌گری اداری، توانمندسازی عملیات و نهادینه‌سازی بازخورد دوطرفه. کشورداری پروژه‌ای تمام‌نشدنی است که هر نسل باید پیوند میان «جهت‌دهی»، «سازمان‌دهی» و «تحقق» را بازسازی کند تا دولت بتواند مسئولانه، پاسخ‌گو و یادگیرنده بماند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Disconnect and Alignment in Statecraft: Examining the Triadic Links among Governance, Public Administration, and Operations

نویسنده English

Hassan Danaeefard
Department of Public Administration, Faculty of Management & Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده English

Contemporary states worldwide face a structural puzzle: rising public expectations versus dwindling administrative capacity. This paper argues that the gap is rooted in a persistent institutional disconnect among the three layers of governing—governance, public management, and street-level operations. Drawing on an analytical-conceptual approach, it develops an integrative framework that treats statecraft as a cyclical, learning system whose effectiveness depends on cognitive, temporal and institutional alignment across levels. The core notion of “institutional disconnect” is operationalized to show how goal inflation at the strategic tier, translation paralysis inside bureaucracies, and operational drift in the field reinforce one another, locking states into self-defeating loops. Evidence from Iran—chronic policy overload, frequent restructuring, and blocked feedback channels—illustrates how disconnect becomes normalized. Realignment therefore requires moving from piece-meal fixes to systemic reforms: realistic priority-setting, strengthening the mediating capacity of public management, empowering front-line operators, and institutionalizing two-way feedback. Statecraft is an unfinished, inter-generational project; each cohort must continuously reconstruct the links among “direction,” “organization,” and “delivery” to keep government responsive, accountable and adaptive.

کلیدواژه‌ها English

Statecraft
institutional alignment
institutional rupture
governance
public administration
operations
]1[ امیری ع‌ن، زارع ح، دانایی‌فرد ح، بنی‌اسد ر. «طراحی الگوی ظرفیت خط‌مشی‌گذاری در مجلس شورای اسلامی»، فصلنامه مجلس و راهبرد. (۱۴۰۲۳۰ (۱۱۳)، ۵۷۱۰۰.
]2[ اردلان ا، دانایی‌فرد ح، شالبافیان ع‌ا، میرداماد نجف‌آبادی س‌م‌ت. «واکاوی راهبردهای مواجهه با پدیده کم‌کاری در سازمان‌های دولتی ایران»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (۱۴۰۴)، ۱۵(۱)، ۵۵۹۱.
]3[ حمیدی‌زاده ع، دانایی‌فرد ح، معافی م، اخوان‌علوی س‌ح. «پیش‌آیندهای ظرفیت هماهنگی خط‌مشی‌های ملی در ایران: واکاوی سه‌گانه سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و ذهن‌افزاری»، فصلنامه سیاستگذاری عمومی. (۱۳۹۷)، ۴(۴)، ۱۷۹۲۰۳.
]4[صادقی م‌ر، دانایی‌فرد ح، مصطفی‌زاده م. «فهم سیاست‌زدگی بوروکراسی: مطالعه تطبیقی کیفیت، فرایندها و پیامدهای آن در مدیریت دولتی»، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست. (۱۳۹۶)، ۶(۲۲)، ۹۸-۱۱۵.
]5[ لیشینگ د. «نظریه‌های اداره امور عمومی. ترجمه حسن دانایی‌فرد»، تهران: انتشارات مهربان. (۱۳۹۷).
]6[ دانایی‌فرد، ح. «تفکیک، ادغام و طراحی وزارت‌خانه‌های جدید در ایران: تحلیلی نظری»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (۱۳۹۲)، ۲(۴)، ۸۵-۱۰۹.
]7[ دانایی‌فرد ح. «فهم شکل‌گیری خط‌مشی‌های رفع تکلیفی در کشور: پردازش مفهومی، پیش‌آیندها و پس‌آیندها»، فصلنامه سیاست علم و فناوری. (۱۳۹۵)، ۹(۲)، ۷۹.
]8[ دانایی‌فرد ح. «به سوی نظریه سازمان‌داری: پیوند حکمرانی، مدیریت و عملیات»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (1400ج)، ۱۰(۴)، ۰.
]9[ دانائی‌فرد ح. «درآمدی بر نظریه بحران‌داری: پیوند حکمرانی بحران، مدیریت بحران و فعالیت‌های عملیاتی بحران»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (۱۴۰۰ ب)، ۱۱(۱)، ۰.
]10[ دانایی‌فرد ح. «آنچه کیفیت حکمرانی ملی کشور را تهدید می‌کند: خط‌مشی‌های بد، نبود خط‌مشی‌های لازم، خط‌مشی‌های تأخیری»، نشریه مطالعات مدیریت دولتی ایران. (۱۴۰۰ الف)، ۴(۲)، ۰.
]11[ دانایی‌فرد، ح. «حیف‌ومیل ملی: آنچه بقای هر سیستمی را تهدید می‌کند: آیا سازکاری برای مبارزه با آن‌ها وجود دارد؟»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (1401و)، ۱۲(۴)، ۱۱۰.
]12[ دانایی‌فرد ح. «مدیریت در دام سیاست و حقوق: آیا انتظارات از قوه مجریه واقعی است؟»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (۱۴۰۱ ج).، ۱۲(۲)، ۱۱۰.
]13[ دانایی‌فرد ح. «سازمان‌داری پیش‌دستانه در بخش دولتی: هم‌آمیزی هوشمندی، چابکی و سازگارشوندگی»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (1401الف)، ۱۱(۴)، 1-۴.
]14[ دانایی‌فرد ح. «سرنوشت خط‌مشی عمومی در فرایند اجرا: تحلیل تعامل اراده سیاسیظرفیت اداری»، نشریه مطالعات مدیریت دولتی ایران. (۱۴۰۱ د)، ۴(۴)، ۰.
]15[ دانایی‌فرد ح. «خط‌مشی‌های ملی رفع تکلیفی: دارونماهایی برای فرار از دام‌های خط‌مشی‌ای»، نشریه مطالعات مدیریت دولتی ایران. (۱۴۰۱ ه)، ۴(۳)، ۰.
]16[ دانایی‌فرد ح. «چالش‌های مدیریت دولتی در ایران»، تهران: سمت. (۱۳۷۸).
]17[ دانایی‌فرد ح. «نهضت‌های مدیریتی در بخش دولتی: گذشته، حال و آینده»، تهران: سمت. (۱۴۰۱ ب).
]18[ دانایی‌فرد ح. «چالش‌های کشورداری ما: آیا می‌توان ظرفیت هم‌آوردی را تقویت کرد؟»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (۱۴۰۲ الف)، ۱۳(۳)، ۱۲۰.
]19[ دانایی‌فرد ح. «تحول در نظام اداری کشور: سردرگمی نظری»، نشریه تحول اداری. ۶۸، ۸۰. (۱۴۰۲).
]20[ دانایی‌فرد ح. «اعتماد عمومی به فرایند کشورداری: تحلیل نقش حکمرانی، اداره امور عمومی و امور عملیاتی اجرای دولت»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (۱۴۰۳ ج)، ۱۴(۴)، ۱۵۶.
]21[ دانایی‌فرد ح. «تعامل «سیاست» و «خط‌مشی‌های عمومی»: فرصتی برای پیشرفت یا چالشی برای مخدوش کردن عدالت؟»، نشریه مطالعات مدیریت دولتی ایران. (۱۴۰۳ ب)، ۷(۱)، ۰
]22[ دانایی‌فرد ح. «نظریه‌ای در مورد «ازکارافتادگی خط‌مشی‌های عمومی»: چیستی، چگونگی شکل‌گیری و پیامدهای تبعی»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (1403 و)، ۱۴(۳)، ۱۴۳.
]23[ دانایی‌فرد ح. «مفهوم‌پردازی «بلوغ حکمرانی ملی» در فرایند کشورداری: چیستی، ابعاد، پیش‌آیندها، پس‌آیندها و نحوه سنجش»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (۱۴۰۳ الف).، ۱۴(۲)، ۱۲۹.
]24[ دانایی‌فرد ح. «اثرسنجی تنظیم‌گرها به‌عنوان ابزاری برای اشکال‌زدایی در فرایند کشورداری: فهم خردمایه‌ها، فرایند اجرا و چالش‌های فرارو»، نشریه مطالعات مدیریت دولتی ایران. (۱۴۰۳ د)، ۶(۴)، ۰.
]25[ دانایی‌فرد ح. «واکاوی پدیده (مسئولیت‌نپذیری و پاسخگویی‌گریزی) در کشورداری: پردازش مفهومی، پیش‌آیندها، پس‌آیندها»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (1403 ه)، ۱۳(۴)، ۱۲۴.
]26[ دانایی‌فرد ح. «قانون اساسی و فرایند کشورداری»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (1404ج)، ۱۵(۱)، ۱۵۴.
]27[ دانایی‌فرد ح. «آنچه موتور کشورداری را از کار می‌اندازد: فهم پدیده (بی‌اثر شدن خزنده خط‌مشی‌های عمومی)»، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. (1404 الف)، ۱۵(۲)، ۱۳۷.
]28[ دانایی‌فرد ح. «فراتر از وصله‌پینه: کشورداری در پرتو پرتفوی خط‌مشی‌های عمومی»، نشریه مطالعات مدیریت دولتی ایران. (1404 ب)، ۸(۱)، ۰.
]29[ چشمی م. «دولت ایران؛ ناکارآمدی در تمرکز و شکنندگی در تکثر»، دومین همایش ملی دولت‌پژوهی؛ دولت جمهوری اسلامی ایران: بنیان، آسیب، چشم‌انداز. (۱۳۹۷).
]30[ فقیهی ا، کاظمی‌بیدگلی س‌ع و همکاران. «الگویی برای تدوین و اجرای برنامه‌های اصلاح و بهبود نظام اداری در جمهوری اسلامی ایران». علوم مدیریت ایران. (۱۳۹۳)، ۳۴(9)، ۱۲۴.
[31] Andrews, M., Pritchett, L., & Woolcock, M. (2017). Building state capability: Evidence, analysis, action (p. 288). Oxford University Press.
[32] Argyris, C., & Schön, D. A. Organizational Learning: A Theory of Action Perspective. Reading, MA: Addison-Wesley, (1978).
 [33] Bevir, M. (2012). Governance: A very short introduction. OUP Oxford.
[34] Boin et al. (2013). Politics of Crisis Management: Public Leadership Under Pressure. Cambridge University Press.
[35] Bouckaert, G., Peters, B. G., & Verhoest, K. (2010). The Coordination of Public Sector Organizations: Shifting Patterns of Public Management. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
[36] Christensen, T., & Lægreid, P. (2007). The Whole-of-Government Approach to Public Sector Reform. Public Administration Review, 67(6), 1059-1066.
[37] Dunleavy, P. (1991). Democracy, bureaucracy and public choice: Economic explanations in. Political Science.
[38] Fukuyama, F. (2013). What Is Governance? Governance, 26(3), 347-368.
[39] Grindle, M. S. (2017). Politics and Policy Implementation in the Third World. Princeton, NJ: Princeton University Press.
[40] Hood, C. (1976). The Limits of Administration. London: Wiley.
[41] Hood, C. (2011). The Blame Game: Spin, Bureaucracy, and Self-Preservation in Government. Princeton, NJ: Princeton University Press.
[42] Hood, C., & Lodge, M. (2006). The Politics of Public Service Bargains: Reward, Competency, Loyalty—and Blame. Oxford: Oxford University Press.
[43] Hood, C., Rothstein, H., & Baldwin, R. (2001). The Government of Risk: Understanding Risk Regulation Regimes. Oxford: Oxford University Press.
[44] Lipsky, M. (2010). Street-Level Bureaucracy: Dilemmas of the Individual in Public Services (30th Anniversary Expanded Edition). New York: Russell Sage Foundation.
[45] Matland, R. E. (1995). Synthesizing the implementation literature: The ambiguity-conflict model of policy implementation. Journal of public administration research and theory5(2), 145-174.
[46] Maynard-Moody, S., & Musheno, M. (2003). Cops, Teachers, Counselors: Stories from the Front Lines of Public Service. Ann Arbor: University of Michigan Press.
[47] Peters, B. G. (2010). The Politics of Bureaucracy: An Introduction to Comparative Public Administration (6th ed.). London: Routledge.
[48] Peters, B. G. (2015). Pursuing Horizontal Management: The Politics of Public Sector Coordination. Lawrence: University Press of Kansas.
[49] Pierre, J., & Peters, B. G. (2020). Governance, politics and the state. Bloomsbury Publishing.
[50] Pierson, P. (2004). Politics in Time: History, Institutions, and Social Analysis. Princeton, NJ: Princeton University Press.
[51] Pollitt, C. Context in Public Policy and Management: The Missing Link? Cheltenham: Edward Elgar Publishing, (2013).
[52] Pollitt, C., & Bouckaert, G. Public Management Reform: A Comparative Analysis—Into the Age of Austerity (4th ed.). Oxford: Oxford University Press, (2017).
[53] Pressman, J. L., & Wildavsky, A. Implementation: How Great Expectations in Washington Are Dashed in Oakland (3rd ed.). Berkeley: University of California Press, (1984).
[54] Rhodes, R. A. W. (1996). The new governance: governing without government. Political studies44(4), 652-667.
[55] Rosenbloom, D. H., Kravchuk, R. S., & Clerkin, R. M. (2022). Public administration: Understanding management, politics, and law in the public sector. Routledge.
[56] Sabatier, P. A. (1986). Top-down and bottom-up approaches to implementation research: a critical analysis and suggested synthesis. Journal of public policy6(1), 21-48.
[57] Weber, M. Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology (edited by G. Roth & C. Wittich). Berkeley: University of California Press, (1978).
[58] Wildavsky, A. Speaking Truth to Power: The Art and Craft of Policy Analysis. Boston: Little, Brown and Company, (1979).
[59] Vaughan, D. (1996). The Challenger launch decision: Risky technology, culture, and deviance at NASA. University of Chicago press.