مدل‌یابی معادلات ساختاری پیشایندها و پسایندهای رفتارهای فرانقش کارکنان دستگاه اجرایی استان کرمان

دریجانی, حسین; تابلی, حمید; شکوه, زهرا

doi:10.48311/ormr.2025.107366.0

مدل‌یابی معادلات ساختاری پیشایندها و پسایندهای رفتارهای فرانقش کارکنان دستگاه اجرایی استان کرمان

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان

حسین دریجانی ¹ ^¶

حمید تابلی ²

زهرا شکوه ³

¹ دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سردار قاسم سلیمانی، کرمان، ایران.

² دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

³ استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهید سردار قاسم سلیمانی، کرمان، ایران.

10.48311/ormr.2025.107366.0

چکیده

زمینه و هدف: رفتارهای فرانقش در تحقق اهداف سازمانی، سلامت فردی و اجتماعی نقش ویژه‌ای ایفا می‌کند. بنابراین یکی از مهم‌ترین و شایع‌ترین مباحث قابل بررسی و پژوهش در مطالعات سازمانی تلقی می‌شوند. از‌این‌رو، هدف انجام این پژوهش پیشایندها و پسایندهای رفتارهای فرانقش کارکنان است.
روش‌شناسی: روش پژوهش توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان دستگاه اجرایی استان کرمان در سال 1403 بودند که از بین آنها 728 نفر با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسش‌نامه 248 پرسشی محقق‌ساخته با روایی 756/0 و پایایی 96/0 بوده است. برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از مدل‌یابی معادلات ساختاری و نرم‌افزار SPSS و AMOS استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که الگو پیشایندها و پسایندهای رفتارهای فرانقش کارکنان دستگاه اجرایی استان کرمان از برازش قابل قبولی برخوردار است.
نتیجه‌گیری: براساس نتایج پژوهش خصوصیات فردی، ویژگی های سازمان، شرایط شغلی، حمایت، پاداش به‌عنوان شرایط علی بر راهبردهای اجرای رفتارهای فرانقش با مؤلفه‌های معنویت‌گرایی، پشتیبانی، استقرار سیستم‌های اطلاعاتی، ارزیابی عملکرد، آموزش، انعطاف‌پذیری و هدف‌گذاری تأثیر معنا‌دار دارند. اجرای رفتارهای فرانقش پیامدهای عمومی، سازمانی و فردی دارند. توجه با نتایج پژوهش الگوی ارائه‌شده برای رفتارهای فرانقش کارکنان، یک الگوی جامعی است که با به‌کارگیری آن می‌توان در راهبرد انجام رفتارهای فرانقش به‌وسیله کارکنان گام‌های مثبتی برداشت.

کلیدواژه‌ها

الگو

رفتارهای فرانقش

کارکنان

داده‌بنیاد

دستگاه‌های اجرایی

موضوعات

رفتار سازمانی و مدیریت منابع انسانی

عنوان مقاله English

Structural Equation Modeling of Antecedents and Consequences of Extra-Role Behaviors of Executive Agency Employees in Kerman Province

نویسندگان English

hossein darijani ¹

hamid taboli ²

zahra shokooh ³

¹ PhD Student in Public Administration, Department of Management, Faculty of Management, Islamic Azad University, Sardar Qasem Soleimani Branch, Kerman, Iran.

² Associate Professor, Department of Public Administration, Faculty of Management, Payame Noor University, Tehran, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Public Administration, Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University, Shahid Sardar Qasem Soleimani Branch, Kerman, Iran.

چکیده English

Background and Objective: Extra-role behaviors play a special role in achieving organizational goals, individual and social health, therefore they are considered one of the most important and common topics to be examined and researched in organizational studies. Therefore, the purpose of this study is to investigate the antecedents and consequences of extra-role behaviors of employees.
Methodology: The research method was descriptive-correlational. The statistical population included all employees of the Kerman provincial executive system in 1403, of which 728 people were selected using stratified sampling. The data collection tool included a 248-question researcher-made questionnaire with a validity of 0.756 and a reliability of 0.96. Structural equation modeling and SPSS and AMOS software were used to analyze the data.
Findings: The findings showed that the model of antecedents and consequences of extra-role behaviors of employees of the Kerman provincial executive system has an acceptable fit.
Conclusion: Based on the research results, individual characteristics, organizational characteristics, job conditions, support, and reward as causal conditions have a significant impact on strategies for implementing extra-role behaviors with the components of spirituality, support, information systems deployment, performance evaluation, training, flexibility, and goal setting. Implementing extra-role behaviors has general, organizational, and individual consequences. Considering the research results, the presented model for employees' extra-role behaviors is a comprehensive model that can be used to take positive steps in the strategy for implementing extra-role behaviors by employees.

کلیدواژه‌ها English

Model

Extra-role behaviors

Employees

Foundation data

Executive bodies

[1] Zhang Y, Huo B, Liu J, Dai F, Kang M. Understanding the impact of buyer extra-role behavior on supply-side operational transparency: A serial mediation model. International Journal of Production Economics. 2023 Dec 1;266:109041. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2023.109041

[2] Hsu JS, Shih SP, Li Y. The mediating effects of in-role and extra-role behaviors on the relationship between control and software-project performance. International Journal of Project Management. 2017 Nov 1;35(8):1524-36. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2017.08.008

[3] Karim DN, Hossain MM, Chowdhury SP, Al Karim R, Rahman MH, Rahman MS. Linking performance appraisal fairness and performance feedback to bankers’ extra-role customer service behavior: A serial multiple mediation model. Social Sciences & Humanities Open. 2024 Jan 1;10:100956. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2024.100956

[4] Rescalvo-Martin E, Gutierrez L, Llorens-Montes FJ, Karatepe OM. Effects of leader behaviors on extra-role proactive service: The role of cultural tightness-looseness. International Journal of Hospitality Management. 2024 Feb 1;117:103649. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2023.103649

[5] Nguyen-Phuoc DQ, Mai NX, Ho-Mai NT, Nguyen MH, Oviedo-Trespalacios O. What factors contribute to in-role and extra-role safety behavior among food delivery riders?. Transportation research part F: traffic psychology and behaviour. 2024 Apr 1;102:177-98. https://doi.org/10.1016/j.trf.2024.01.013

[6] Frank M, Kohn V. Understanding extra-role security behaviors: An integration of self-determination theory and construal level theory. Computers & Security. 2023 Sep 1;132:103386. https://doi.org/10.1016/j.cose.2023.103386

[7] KHodabandehlou S, Zivari Rahman M. Providing a new approach for segmenting customers based on their purchasing behavior change over time in electronic business. Journal of Information Technology Management. 2017 Jun 1;9(2):277-300. https://doi.org/10.22059/jitm.2017.61417

[8] Barnard, M., Thompson, R., & Davis, S. The role of conscientiousness and positive attitudes in extra-role behavior: A study in organizational settings. Journal of Applied Psychology, 2021. 106(7), 1072-1084. https://doi.org/10.1037/apl0000889

[9] Harper, L., Smith, J., & Chen, Y. Organizational loyalty and extra-role behavior: The influence of commitment and responsibility. Journal of Organizational Behavior, 2020. 41(5), 478-492. https://doi.org/10.1002/job.2426

[10] Parker, S. K., Axtell, C. M., & Turner, N. The role of job security and well-being in extra-role behavior: A longitudinal study. Journal of Occupational Health Psychology, 2022. 27(3), 269-281. https://doi.org/10.1037/ocp0000320

[11] Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications; 2023 May 24.

[12] Ryan, R., Patrick, H., & Deci, E. L. Organizational belonging and employee behavior: A path to extra-role performance. Journal of Business and Psychology, 2020. 35(3), 365-378. https://doi.org/10.1007/s10869-019-09617-8

[13] Greenberg, J. Organizational justice and its influence on extra-role behavior: A meta-analytic review. Journal of Management, 2021, 47(5), 1154-1178. https://doi.org/10.1177/01492063211017618

[14] Turner, N., Barling, J., & MacEwen, K. Delegation and its impact on employee motivation and extra-role behavior. Journal of Organizational Behavior, 2022, 43(5), 802-815. https://doi.org/10.1002/job.2665

[15] Shokouhi Moghadam S, Zivari Rahmani M, & Lesani M. Sports and mental health and happiness in high school students in Kerman. Journal of Health Psychology, 2021, 1(3):61-80. 1(3), 61-80. SID. https://sid.ir/paper/242664/en

[16] Wilson, T., Green, M., & Adams, S. Flexible organizational structures and knowledge management as facilitators of extra-role behaviors. Journal of Organizational Behavior, 2021, 42(5), 633-645. https://doi.org/10.1002/job.2545

[17] Gray, J., Smith, A., & Johnson, L. Enhancing employee performance through extra-role behavior: The impact on productivity and service quality. Journal of Applied Psychology, 2018, 103(1), 22-30. https://doi.org/10.1037/apl0000221

[18] Garcia, P., Martinez, L., & Roberts, D. Transformational leadership and employee engagement: The role of extra-role behavior. Journal of Business Research, 2021, 124, 169-177. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.09.054