دانشگاه تربیت مدرس با همکاری انجمن علوم مدیریت ایران پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی 2228-6977 16 1 2026 07 23 Identifying the mental model of digital governance and the requirements for its implementation in the administrative system شناسایی الگوی ذهنی حکمرانی دیجیتال و الزامات پیاده‌سازی آن در نظام اداری کشور به روش‌ کیو 41 72 29082 10.48311/ormr.2026.118040.82886 FA اسماعیل ایران زاده دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0009-0292-5000 شهلا سهرابی دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-0840-8823 وحید آرایی استادیار، گروه مدیریت دولتی و خط‌مشی‌گذاری، دانشکده مدیریت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0001-9987-2252 Journal Article 2026 01 28 Digital transformation, as the dominant trend of the 21st century, has transformed the public administration system and has confronted governments with new governance models. Digital governance, which is based on information technology, transparency, accountability, and citizen data-driven participation, is considered a new approach in public administration, and identifying its components and requirements for its realization is of particular importance. The aim of the present study is to explain the mental model of digital governance and analyze the requirements for its implementation in the country's governance system. This study was conducted with a combined qualitative-quantitative approach and based on the Q method. Initially, 21 propositions were obtained through document analysis and specialized interviews, and then they were Q-sorted by 17 experts in the field of digital governance. Exploratory factor analysis with Varimax rotation was used to extract the participants' mental models. The research sample was selected from key institutions such as the Ministry of Communications, the Ministry of Economy, the Administrative and Employment Organization, the Civil Registration Organization, and other related agencies. The findings show that the six main components of digital leadership, technology infrastructure, cybersecurity, data management, legal frameworks, and stakeholder engagement, form the core of digital governance, and their successful implementation requires institutional, cultural, technological, and legal requirements. Finally, a “four-level model of digital governance deployment” is presented, including managerial, technical, data-driven, and institutional dimensions, which can serve as a basis for policymaking and planning for digital transformation in the country’s administrative system. تحول دیجیتال به‌عنوان یکی از روندهای اصلی قرن بیست‌ویکم، ماهیت اداره‌ امور عمومی را به‌طور بنیادین دگرگون ساخته و دولت‌ها و سازمان‌های اداری را با الگوهای نوین حکمرانی مواجه کرده است. حکمرانی دیجیتال با اتکا بر فناوری اطلاعات، شفافیت، پاسخ‌گویی و مشارکت داده‌محور شهروندان، رویکردی نوین در مدیریت عمومی به‌شمار می‌آید که نیازمند شناسایی مؤلفه‌های کلیدی و الزامات اجرایی آن است. هدف از اجرای این پژوهش، شناسایی مدل ذهنی حکمرانی دیجیتال و تحلیل الزامات پیاده‌سازی آن در نظام اداری است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی کیفی-کمی و روش کیو انجام شد. دراین‌راستا، ۲۱ گویه از راه تحلیل اسناد و مصاحبه‌های تخصصی استخراج شد و ۱۷ خبره هدفمند در حوزه حکمرانی دیجیتال انتخاب گردیدند. داده‌های Q-sort با تحلیل عاملی اکتشافی و چرخش واریماکس تحلیل شد تا الگوهای ذهنی حکمرانی دیجیتال شناسایی شود. خبرگان از سازمان‌ها و نهادهای کلیدی کشور شامل وزارت فناوری اطلاعات، وزارت اقتصاد، سازمان اداری و استخدامی، سازمان ثبت احوال کشور، سازمان ثبت اسناد و شرکت‌های مرتبط انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شش مؤلفه‌ شامل رهبری دیجیتال، زیرساخت‌های فناوری، امنیت سایبری، مدیریت داده، چارچوب‌های حقوقی و مشارکت بهره‌برداران، عناصر بنیادین حکمرانی دیجیتال را شکل می‌دهند. همچنین، پیاده‌سازی موفق این مؤلفه‌ها مستلزم تحقق الزامات نهادی، فرهنگی، فناورانه و قانونی در نظام اداری کشور است. براین‌اساس، نتایج به‌دست‌آمده مدل مفهومی «چهارسطحی استقرار حکمرانی دیجیتال» را ارائه می‌دهد که در آن ابعاد راهبری، فنی، داده‌محور و نهادی به‌‌صورت یکپارچه عمل می‌کنند. این مدل می‌تواند مبنایی برای طراحی و اجرای خط‌مشی‌‌های تحول دیجیتال در نظام اداری کشور فراهم سازد.

https://ormr.modares.ac.ir/article_29082_2f3b82f30d8b886ad84cc1f665dec086.pdf